فهو اشرف من الملائكة و من غلب شهوته على عقله فهو اخس من البهائم ، و گفتند : الانسان مركب من روح و بدن و سر و علن و ظهر و بطن . يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ مطمئنه از صفات نفس است چون نفس متصف مىشود بصفات مختلفه يكى از صفات نفس اماره است كه انسان را وادار مىكند باعمال سوء مثل كفر و شرك و ضلالت و فسق و فجور كه ميفرمايد : إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلَّا ما رَحِمَ رَبِّي يوسف آيه 53 . و اين اگر متابعت شهوات كرد بهيميه مىشود ، و اگر متابعت قوه غضبيه نمود سبعيه مىشود ، و اگر صفات خبيثه را دارا شد شيطانيه مىشود . و يكى از صفات نفس لوامه است و آن كسانى . . . هستند كه : خَلَطُوا عَمَلًا صالِحاً وَ آخَرَ سَيِّئاً عَسَى اللَّهُ أَنْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ توبه آيه 102 . كه خود را ملامت مىكند بر اعمال سوء و پشيمان مىشود . و يكى از صفات نفس مطمئنه است و آن اين است كه منقاد عقل شود در اعمال كه عقل عملى ميگويند ، و اطمينان قوت قلب است كه هيچگونه تزلزل و اضطرابى و شك و شبهه‌اى در قلب نيايد ، و يكى از صفات نفس زكيه است كه تالى تلو عصمت است كه هيچ آلودگى در قلب نباشد عملا و اخلاقا در تمام عمر علما و اخلاقا و عملا در درجهء اعلى باشد پاك و پاكيزه . [ سوره الفجر ( 89 ) : آيه 28 ] ارْجِعِي إِلى رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً ( 28 ) بعضى گفتند : اين خطاب حين الموت است و رجوع مستلزم يك آمدنى هست و مخاطب ملك الموت و ملائكه هستند كه آمدى به دنيا فعلا برگرد . لكن بقرينه آيات بعد فى عبادى و جنتى مخاطب ذات اقدس حق است و خطاب بنفس است كه همان نحوى كه روح ملكوتى مجرد آمد و به اين بدن خاكى در دنيا تعلق گرفت حال از دنياى پست و رذل بىاعتبار برون آى بسوى رحمت واسعه الهيه و مثوبات و تفضلات بىنهايت خداوندى . ( ارْجِعِي إِلى رَبِّكِ ) در اين قفس نه سزاى چو من خوش الحانم * روم بروضه رضوان كه مرغ آن چمنم